Geldtekort

Schaarste

door Sendhil Mullainathan en Eldar Shafir
2013, Maven Publishing

In het kader van denken over geld heb ik het boek Schaarste gelezen. De ondertitel luidt: hoe gebrek aan tijd en geld ons gedrag bepaalt. Perfect voor dit blog!

Het boek bevat heel veel informatie, te veel om allemaal te noemen. Ik heb eruit gehaald wat voor het thema geld en eenvoud van belang is.

Wat is schaarste

De definitie zoals in het boek gehanteerd wordt: schaarste is minder hebben dan je voor je gevoel nodig hebt. Dit kan financieel zijn, sociaal (eenzaamheid) of tijd. Wat de schrijvers door middel van onderzoek hebben ontdekt is dat schaarste bezit neemt van het denken. Het is niet alleen een onprettig gevoel van te weinig, maar een volledig in beslag worden genomen door datgene waar je te weinig van hebt.

De gevolgen van schaarste

De focus, die ontstaat door schaarste, heeft een positief effect: het vergroot je aandacht en energie, eigenlijk net als een gezonde dosis stress. Maar met die focus komt ook een tunnelvisie. En alles wat buiten de tunnel valt wordt verwaarloosd. Niet alleen een onderwerp (iemand met een huurachterstand vergeet dat de CV een jaarlijkse controle nodig heeft) maar ook tijd. Wat in de toekomst ligt, valt ook buiten de tunnel. Dus neem je een hoog eigen risico bij een verzekering omdat nu de premie lager ligt, en de kosten pas in de toekomst gaan komen. Door schaarste aan geld komt er extreme focus op geld te liggen; je weet precies welke supermarkt de beste aanbiedingen heeft (handig!). Maar tegelijkertijd vergeet je je ziektekostenverzekering (en dat eigen risico) in december kritisch te bekijken. Het maakt het je kortzichtig.

Nog een gevolg van schaarste is dat het afbreuk doet aan het vermogen om je op andere dingen te concentreren. Deze verminderde aandacht komt door vermindering van bandbreedte. “Bandbreedte is een maatstaf voor de hoeveelheid bewerkingen die onze hersenen aankunnen, ons vermogen om aandacht op te brengen, om goede beslissingen te nemen (cognitieve capaciteit oftewel IQ), om vast te houden aan onze plannen en om verleidingen te weerstaan” (executieve controle). Drukte van buitenaf belast je bandbreedte, bijvoorbeeld de radio die aanstaat in de kantoortuin. Maar schaarste is drukte van binnenuit! Uit onderzoek bleek dat schaarste de bandbreedte zo belast dat mensen er (tijdelijk) een lager IQ van kregen. Zelfbeheersing werd ook een stuk minder, een vaardigheid die belangrijk is bij gezond eten, sporten, geld sparen en samenwerken met collega’s, kinderen, partners, in het verkeer. Zodra de tijd van schaarste voorbij was, ging het IQ weer omhoog.

Van kwaad tot erger

Schaarste schept ook schaarste. Bij schaarste is er geen speelruimte. Elke aankoop heeft tot gevolg dat er iets anders (noodzakelijks) niet aangekocht kan worden. Wikken en wegen kost bandbreedte. En als je dan een fout maakt (die kans is groot door een verlaagd IQ) heeft dat vervelende consequenties. Bijvoorbeeld een boete bovenop een terug te betalen bedrag aan de Belastingdienst. Waardoor je een andere betalingen uitstelt. En dan loop je achter. Brandjes blussen, het ene gat vullen met het andere, jongleren. Het vervelendste is dat door je focus op het hier en nu, voorspelbare dingen opeens als een verrassing komen. Je weet dat een schoolreisje betaald moet worden, maar als het moment daar is heb je het geld niet. Het is als jongleren waarin je focust op de bal die naar beneden komt (goddank de rest is in de lucht, oftewel buiten de tunnel) en dan wordt er opeens een nieuwe bal bijgegooid. Al de kortetermijnoplossingen die volgen, weven een complex web van verplichtingen. Een berg losse eindjes…

Wat de schrijvers van het boek benadrukken is dat alle gevolgen van schaarste: tunnelvisie, kortzichtigheid, verminderde bandbreedte, verlaagd IQ, fouten – geen eigenschappen zijn van de persoon die schaarste ervaart, maar tijdelijke gedragingen. Ze gaan weg als schaarste weg gaat.

O jee, wat nu?

Zoals je begrijpt, moet je schaarste voor zijn, dus
1. creëer een spaarpot voor noodgevallen: zodat een tegenslag niet het begin is van een reeks kortetermijnoplossingen
2. bereid je voor op tunnelvisie: zorg dat belangrijke maar niet urgente zaken de tunnel ingeduwd worden d.m.v. herinneringen (zelf opgezet, of van buitenaf), vaste afspraken met jezelf (in je agenda) of met een vriendin of huisgenoot
3. wapen je tegen onoplettendheid, laksheid, vergeetachtigheid. Niet door die dingen zelf te veranderen (dat is erg moeilijk), maar om het resultaat er van te veranderen: door automatische incasso’s, automatisch sparen, budgetten, herinneringen instellen
4. bespaar op bandbreedte: maak duidelijke, eenmalige keuzes voor jezelf: wat trek je aan, wat staat er op je boodschappenlijst, hoe laat ga je naar huis, wat is je budget, wat doe of koop je niet (meer).

En, in tijden van overvloed, kies bewust en met aandacht welke ballen je allemaal in de lucht wilt houden. Want op dat moment heb je de mentale capaciteit om te dromen, te plannen, en de juiste keuzes te maken.

“Een mens is rijk al naargelang het aantal dingen waarom hij zich niet hoeft te bekommeren” – Thoreau

Als je het boek zelf wil lezen; Schaarste is hier te vinden. Heb jij tips óf praktijkervaring met bovenstaande 4 punten, laat het weten, hieronder, of via @25gedachten

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Advertenties

Een gedachte over “Geldtekort

  1. Goede blog zeg! Ik vergelijk dit altijd een beetje met het moment dat je haast hebt en je sleutels kwijt bent. Als je dan rond gaat rennen door de stress, vind je ze niet. Pas als je even adem haalt en echt kijkt, zie je ze liggen. Zo werkt het met geldproblemen ook. Als je er zo diep in zit, kun je niet meer nadenken over hoe je eruit komt. Hele goede tips geef je hiervoor!

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s